Το Ζευγολατιό ως οικισμός καταγράφει ένα αξιόλογο αριθμητικά σύνολο θρησκευτικών – λατρευτικών χώρων, το οποίο διακρίνεται σε ενορίες – ναούς και ξωκκλήσια.

Οι ενορίες είναι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και του Αγίου Νικολάου.

Τα ξωκκλήσια είναι τα εξής: Αγ. Αθανασίου, Ζωοδόχου Πηγής, Αγ. Κωνσταντίνου, Προφήτη Ηλία, Αγ. Τριάδος και του Αγ. Χαράλαμπου. Άλλοι ναοί είναι ο κοιμητηριακός ναός του Αγ. Γεωργίου, του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και της Αγ. Βαρβάρας, τα οποία εορτάζουν κατά το παλαιό ημερολόγιο.

Ειδικότερα:

 

Ιερός Ναός (κεντρική ενορία Ζευγολατιού) Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Η κεντρική ενορία του Ζευγολατιού είναι αφιερωμένη στη Μητέρα του Χριστού, την Παναγία, και πιο συγκεκριμένα στην Κοίμησή της. Πανηγυρίζει με λαμπρότητα στις 23 Αυγούστου, όπου γίνεται και περιφορά της εικόνος.

 

 

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου

Βρίσκεται στην περιοχή που αναπτύσσεται ο οικισμός της Κυράς Βρύσης. Προτού γίνει ξεχωριστή ενορία, ανήκε αρχικά στα ξωκκλήσια. Εορτάζει στις 6 Δεκεμβρίου προς τιμή του Αγίου Νικολάου.

 

 

Ο κοιμητηριακός Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου

Πρόκειται για μια μικρή εκκλησία στο κοιμητήριο του Ζευγολατιού που εορτάζει προς τιμή του Αγ. Γεωργίου του Τροπαιοφόρου στις 23 Απριλίου. Σε περίπτωση που η ημερομηνία αυτή τυγχάνει πριν το Πάσχα, η εορτή του Αγίου Γεωργίου μετατίθεται τη Δευτέρα του Πάσχα.

Ο Ιερός Ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Ακολουθεί το παλαιό εορτολόγιο (Ιουλιανό ημερολόγιο). Εορτάζει στις 25 Μαρτίου κατά το παλαιό ημερολόγιο.

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Βαρβάρας

Εορτάζει στις 4 Δεκεμβρίου προς τιμή της Αγίας Βαρβάρας. Είναι ιδιόκτητη εκκλησία και ανήκει στην Ευφροσύνη Ρήγα. Κτίστηκε από τους παππούδες της Απόστολο Πανούση και Ευφροσύνη Κόλια, κατά τη διάρκεια της κατοχής.

 

 

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου

Έξω από το χωριό, σε ένα ειδυλλιακό μέρος, με θέα στον Κορινθιακό κόλπο, είναι κτισμένο ένα μικρό εκκλησάκι, αφιερωμένο στον Άγιο Αθανάσιο. Το εκκλησάκι αυτό κτίστηκε από τον Νικόλαο Βλάσση το 1894, στη μνήμη του πεθερού του, Αναγνώστη Πανόπουλου. Όπως μαρτυρεί και μια επιγραφή, που σώζεται πάνω από την είσοδο του ναϊσκου, διακαής πόθος του δεύτερου ήταν το κτίσιμο μιας εκκλησίας. Το 1928, με το μεγάλο σεισμό της Κορίνθου, έπαθε σοβαρές ζημιές και επισκευάστηκε από την οικογένεια Βλάσση το 1934. Ο χώρος που είναι κτισμένο το εκκλησάκι ανήκει στην οικογένεια Πανόπουλου.

Ο Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής

Βρίσκεται στο όρος Φωκάς – Φουκάς ή Απέσας. Είναι το βουνό που χωρίζει τις πεδιάδες των Κλεωνών και της Νεμέας και έχει ύψος 873μ. Προτού ονομασθεί Απέσας, λεγόταν Σεληναίο ή Σεληνούντιο όρος και μια παράδοση αναφέρει ότι εκεί άφησε η Σελήνη το λιοντάρι της Νεμέας που κατασπάραξε τον Απέσα, έναν βοσκό της περιοχής, το οποίο λιοντάρι φόνευσε ο μυθικός ήρωας Ηρακλής.

Ο περιηγητής Παυσανίας αναφέρει πώς υπάρχουν τα ερείπια του Απεσάντιου Διός, όπου πρώτος θυσία πρόσφερε στον Απεσάντιο Δία ο Περσέας, βασιλιάς της Νεμέας. Στην κορυφή του Απέσα σχηματίζεται ένα οροπέδιο 1.500 τ.μ περίπου, όπου υπάρχουν ίχνη μεσαιωνικού οικισμού. Ο οικισμός προστατευόταν από τείχη, τα ερείπια των οποίων σώζονται σε τμήμα της ανατολικής πεδινής πλευράς.

Στη νότια βραχώδη πλευρά της κορυφής του Φουκά, μέσα σε σπήλαιο, κτίστηκε η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, το 700 μ.Χ περίπου. Εκεί ασκήτευαν οι Απεσάντιοι ασκητές οι οποίοι ζούσαν πολύ απομονωμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο. Τελευταίος ασκητής ήταν ο Φανιάς, τα ίχνη του οποίου σώζονται ακόμα. Υπάρχουν αποτυπώματα από τα γόνατά του επάνω στις πέτρες, που δημιουργήθηκαν επειδή γονάτιζε για να προσευχηθεί. Εκείνο που θα προσέξει ο επισκέπτης είναι το λαξευμένο, διώροφο μεταβυζαντινό καμπαναριό το οποίο αναγράφει και ημερομηνία και οι καλοδουλεμένες πέτρες.

Πολλοί είναι επίσης οι Θρύλοι που σώζονται σχετικά με την περιοχή. Κάποιος από αυτούς αναφέρει ότι υπήρχε ένας σταλακτίτης και όποιος υπέφερε από κάποια αρρώστια έβρεχε λίγο το μέτωπό του με το νερό του σταλακτίτη και γινόταν αμέσως καλά. Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι υπήρχε ένα μεγάλο μελίσσι σε μια από τις διπλανές χαράδρες. Κανείς όμως δε μπορούσε να μαζέψει το μέλι του γιατί ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο. Κάποτε ένας επιχείρησε να κατέβει με σχοινί και να μαζέψει αρκετό μέλι. Εκεί άκουσε μια φωνή να του λέει: «Σταμάτα, φθάνει όσο μάζεψες». Αυτός όμως δε σταματούσε. Ξαφνικά το σχοινί μεταμορφώθηκε σε φίδι. Τρομαγμένος αυτός, δίνει μια με το μαχαίρι για να σκοτώσει το φίδι, οπότε κόβεται το σχοινί κι έπεσε στην χαράδρα. Έτσι το μελίσσι ποτέ κανείς δεν το άγγιξε και το θεωρούσαν αγιασμένο.

Λένε επίσης πως οι ασκητές που ζούσαν στην πλαγιά του Απέσα αποφάσισαν να χτίσουν τη συγκεκριμένη εκκλησία, επειδή βρήκαν σε αυτό το μέρος εικόνα της Παναγίας. Σύμφωνα πάντοτε με την παράδοση, οι κάτοικοι του χωριού Χαλκί, ήθελαν να κτίσουν εκκλησία πιο χαμηλά στα χωράφια και να κατεβάσουν εκεί την εικόνα της Παναγίας. Το βράδυ κατέβαζαν την εικόνα εκεί που έκτιζαν την εκκλησία και το πρωί που πήγαιναν να συνεχίσουν το κτίσιμο η εικόνα έλειπε. Όταν έψαχναν την έβρισκαν εκεί που την είχαν βρεί οι ασκητές, ψηλά στο βράχο. Έτσι εγκατέλειψαν αυτή την ιδέα και η εκκλησία έμεινε ψηλά στο βουνό.

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Κωνσταντίνου

Στην περιοχή «Σκύνθη» του Ζευγολατιού βρίσκεται ένα γραφικό εκκλησάκι που είναι αφιερωμένο στους ισαποστόλους Άγιο Κωνσταντίνο και Αγία Ελένη. Το 1990 ο Νικόλαος Μπάρτζης, κάτοικος Ζευγολατιού, είδε σε όνειρο πως σε αυτή τη θέση στο κτήμα του υπήρχε εκκλησία. Έτσι αποφάσισε να κτίσει ένα εκκλησάκι και να το αφιερώσει στους παραπάνω αγίους, στο σημείο ακριβ΄βς που είχε ονειρευτεί. Η ανοικοδόμησή του τελείωσε το 1993. Κάθε χρόνο, στις 20 Μαϊου, γίνεται εσπερινός και στις 21 Μαϊου τελείται Θεία Λειτουργία, την οποία παρακολουθούν πολλοί πιστοί από την περιοχή της Βόχας.

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Χαραλάμπους

Λίγο πιο ψηλά από τον οικισμό της Κυρα Βρύσης στο Ζευγολατιό, στη θέση «Ζαρατσάνι», είναι κτισμένο ένα εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Χαράλαμπο. Σύμφωνα με διάφορες μαρτυρίες των κατοίκων, το εκκλησάκι κτίστηκε πριν από 800 χρόνια. Λέγεται ότι στην αυλή της Εκκλησίας έθαβαν τους διάφορους εγκληματίες επειδή πίστευαν πως δεν πρέπει να ενταφιάζονται στο χώρο του νεκροταφείου όλοι εκείνοι που είχαν διαπράξει κάποιο σοβαρό αδίκημα, φόνο, ληστεία κ.α. Πριν από 40 χρόνια το εκκλησάκι είχε γκρεμιστεί και επισκευάστηκε με τις προσπάθειες και τις δωρεές των κατοίκων του χωριού.

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδος

Το πανέμορφο εκκλησάκι που είναι αφιερωμένο στη Αγία Τριάδα σε μια πρώην υπέροχη πευκόφυτη τοποθεσία που απέχει 7 χλμ από το Ζευγολατιό και 2 χλμ από το Καλέντζι. Πολύ κοντά στο εκκλησάκι υπάρχει μια καταπράσινη ρεματιά με πανύψηλα πλατάνια και μια πηγή με κρυστάλλινο νερό. Στην αυλή της εκκλησίας είναι κτισμένα δύο δωμάτια – κελιά που τα χρησιμοποιούσαν σαν ξενώνες οι προσκυνητές που διανυκτέρευαν. Δυστυχώς το μαγευτικό αυτό τοπίο φυσικής ομορφιάς έγινε παρανάλωμα του πυρός εξαιτίας των γνωστών – άγνωστων εμπρηστικών πυρήνων της περιοχής μας και μέχρι σήμερα οι όποιες διακηρύξεις περί αναδάσωσης και αποκατάστασής τους έμειναν στα χαρτιά.

Κάθε χρόνο τη Δευτέρα που ακολουθεί μετά την Παρασκευή τελείται εδώ πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Το εκκλησάκι αυτό κτίστηκε πρώτη φορά το 1900 περίπου από τους Κωνσταντίνο Μπισιώτη, Δημήτριο Καλλίρη και Αναστάσιο Ρίσκα, όλοι τους κάτοικοι Ζευγολατιού. Το κομμάτι αυτό της γης ανήκε στον Κωνσταντίνο Μπισιώτη. Κάηκε από τους Γερμανούς το 1944. Ξανακτίστηκε το 1953 με πρωτοβουλία μιας επιτροπής που είχε ως πρόεδρό της τον Αθανάσιο Παπουτσή. Μέλη της επιτροπής αυτής ήταν οι : Χαράλαμπος Μπισιώτης, Αναστάσιος Ανδριανός, Κωνσταντίνος Αμπατζής, Αργύριος Λέκκας και Αθανάσιος Γκιζαριώτης. Η Επιτροπή αυτή συγκέντρωσε διάφορες δωρεές (σταφίδα, λάδι, στάρι κ.α.) από τους κατοίκους του Ζευγολατιού για το κτίσιμο της Εκκλησίας. Την εποπτεία του έργου είχε ο τότε εφημέριος του Ζευγολατιού Κωνσταντίνος Κουλούζης. Κατά καιρούς έμειναν εκεί διάφοροι μοναχοί. Το 1954 στον περίβολο του ναού φυτεύτηκαν τα κυπαρίσσια που βρίσκονται εκεί μέχρι σήμερα.

Η πρώτη επιτροπή του Ναού μαρτυρείται το έτος 1897.

 Προφήτης Ηλίας

Το ξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία βρίσκεται δυτικά του Ζευγολατιού. Κτίσθηκε το 1960 περίπου, με χρήματα που πρόσφεραν οι κάτοικοι του χωριού. Ο εργολάβος που το έκτισε ήταν ο αείμνηστος Κυριάκος Καρανίκης. Το οικόπεδο δώρισαν οι οικογένειες Μπάρτζη. Ευλαβική επιθυμία των κατοίκων ήταν να κτίσουν ένα εκκλησάκι αφιερωμένο στον μεγάλο αυτόν προφήτη. Επιλέχθηκε αυτή η θέση γιατί όπως γνωρίζουμε όλα τα εκκλησάκια του Προφήτη Ηλία είναι κτισμένα σε ψηλά σημεία. Γιορτάζει κάθε χρόνο στις 20 Ιουλίου, όπου κάθε χρόνο συγκεντρώνονται εκεί πολλοί πιστοί και τιμούν τον Προφήτη – Άγιο Ηλία.

Ο Προφήτης Ηλίας γεννήθηκε το 921 π.Χ. στην πόλη Θέσβη, κοντά στον Ιορδάνη ποταμό και πέθανε το 896 π.Χ. Από την πόλη που γεννήθηκε ονομάσθηκε Ηλίας ο Θεσβίτης. Το όνομα Ηλίας του το έδωσε ο πατέρας του μετά από οπτασία. Είδε άντρες ντυμένους στα λευκά που ονόμαζαν το παιδί που γεννήθηκε Ηλία, που στα Εβραϊκά σημαίνει Θεός. Ο Προφήτης Ηλίας ήταν ένας από τους σπουδαιότερους προφήτες του Ισραήλ. Κατά τη διάρκεια της ζωής του στη γη έκανε διάφορα με τη βοήθεια του Θεού. Ανέστησε ακόμα και το γιό μιας χήρας. Ο Προφήτης Ηλίας δεν πέθανε, αλλά ανέβηκε στους ουρανούς. Ενώ περπατούσε με τον Προφήτη Ελισσαίο, φάνηκε ένα πύρινο αμάξι που τον άρπαξε και τον ανέβασε ψηλά. Ο Ελισσαίος φώναζε από κάτω: «Πατέρα μου, πατέρα μου» και δεν ξαναείδε τον Ηλία. Μόνο πήρε την κάπα του που έπεσε πάνω του, ενώ το αμάξι ανέβαινε συνέχεια.

Η παράδοση αναφέρει πώς ο Προφήτης Ηλίας ήταν κάποτε θαλασσινός. Κουράστηκε όμως στη θάλασσα και αποφάσισε να γίνει στεριανός. Ήθελε όμως να βρει ένα μέρος να φτιάξει το σπίτι του, που να μη γνωρίζουν τίποτε από θάλασσα. Πήρε λοιπόν ένα κουπί κι άρχισε να περπατά, ώσπου συνάντησε ένα βοσκό που έβοσκε τα πρόβατά του. Τον ρώτησε εάν ήξερε τι ήταν εκείνο που είχε στα χέρια του και ο βοσκός απάντησε πως ήταν ξύλο. Χάρηκε που έβρισκε επιτέλους κάποιον που δεν γνώριζε από θάλασσα και αποφάσισε να φτιάξει εκεί στο βουνό το σπίτι του και να ζήσει τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του σαν στεριανός. Έτσι και οι άνθρωποι κτίζουν τα ξωκκλήσια του Αγίου στα βουνά και στους λόφους, πιο μακριά από την θάλασσα.

About Κωνσταντίνος Σχοινοχωρίτης

Ιστορικός, Αρχειονόμος – Βιβλιοθηκονόμος, υποψήφιος Διδάκτωρ Ιονίου Πανεπιστημίου. Πρόεδρος Κίνησης Ενεργών Πολιτών Ζευγολατιού «ΚΟΙΝΩΝΙΑ».