Ο ιστορικός διατηρητέος ημισπηλαιώδης ναός της Ζωοδόχου Πηγής βρίσκεται στην κορυφή του όρους Φουκάς(Απέσας Σεληνούντιο όρος, Οφέλτιο όρος), στα νότια της Δημοτικης κοινότητας Ζευγολατιού, είναι χτισμένος μέσα σε βράχο και το υψόμετρο είναι περίπου 873 μέτρα.

Ιστορικά στοιχεία περί εορτής Ζωοδόχου Πηγής

Η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την Παρασκευή της Διακαινησίμου εβδομάδος (τη Νιά – Παρασκευή ή “Παρασκευή του Πάσχα”) την Ζωοδόχο ή Ζωηφόρο Πηγή.

Η εορτή αυτή είχε καθιερωθεί από πολύ παλιά, τον 5ο μ.Χ. αιώνα, με κέντρο λατρείας την Κωνσταντινούπολη, όταν βρέθηκε υπό του βασιλέως Λέοντος Α΄ του Θρακός (457 – 474), του επικαλουμένου Μακέλλη, αγίασμα της Παναγίας το οποίο ανέβλυζε συνεχώς και παρείχε ιάσεις.Το περίφημο αυτό ιστορικό αγίασμα του Βαλουκλή ήταν που έδωσε τη γνωστή παράδοση για τα τηγανισμένα ψάρια του Μοναστηριού του.

Σύμφωνα με το έργο του Νικολάου Γ. Πολίτη, «Παραδόσεις» αρ. 31, τον καιρό που είχαν ζώσει την Πόλη οι Τούρκοι, ένας καλόγερος τηγάνιζε εφτά ψάρια στο τηγάνι. Τα είχε τηγανίσει από τη μια μεριά και ότι ήταν να τα γυρίσει από την άλλη, έρχεται ένας και του λέει πώς πήραν οι Τούρκοι την Πόλη. «Ποτέ δε θα πατήσουν την Πόλη οι Τούρκοι», λέει ο καλόγερος, συνεχίζοντας «Τότε θα το πιστέψω αυτό, αν αυτά τα ψάρια τα τηγανισμένα ζωντανέψουν!». Δεν απόσωσε το λόγο του, και τα ψάρια πήδησαν από το τηγάνι ζωντανά κι έπεσαν σ’ ένα νερό εκεί κοντά. Και είναι μέχρι σήμερα τα ζωντανεμένα εκείνα ψάρια στο Μπαλουκλί, και θα βρίσκονται εκεί μισοτηγανισμένα και ζωντανά, ως να έρθει η ώρα να πάρουμε την Πόλη. Τότε λένε πώς θα’ρθει ένας άλλος καλόγερος να τα αποτηγανίσει.

Κοντά σε αυτό το αγίασμα ο βασιλεύς έκτισε μεγαλοπρεπέστατο ναό αφιερωμένο στη Ζωοδόχο ή Ζωηφόρο Πηγή, δηλαδή την Παναγία μας. Τα εγκαίνια του ναού αυτού τελέσθηκαν την Παρασκευή της Διακαινησίμου εβδομάδας και έκτοτε καθιερώθηκε να εορτάζει η Εκκλησία μας τη μνήμη των εγκαινίων αυτού του ναού κάθε χρόνο την ίδια μέρα.

Επάνω από τον ερειπωμένο, αργότερα, χώρο του αγιάσματος, επανιδρύθηκε το 1833 με άδεια του Σουλτάνου Μαχμούτ Β΄, μεγάλος ναός και παρεκκλήσι στο αγίασμα. Και καθιερώθηκε από τότε επί Πατριάρχου Κων/πολεως Κωνστάντιου, η εορτή της Ζωοδόχου Πηγής.

Εκκλησίες και μοναστήρια στην Ελλάδα δείχνουν μια συνέχεια λατρείας νερού στην Ελλάδα με τις γνωστές ιαματικές του περιπτώσεις, που η Παναγία – Πηγή ή Χρυσοπηγή ή Ζωοδόχος Πηγή έχει την πιο ελπιδοφόρα αρμοδιότητα να το προσφέρει. Τα σημερινά τροπάριά της ψάλλουν:

«Οι ρώσιν ζητούντες προσδράμετε εν τη Πηγή. Η γάρ Κόρη Παρθένος ενοικεί τω ύδατι…».

Το μήνυμα της εορτής της Ζωοδόχου Πηγής μας υπενθυμίζει ότι η Παναγία μας γέννησε τον ζωοδότη Χριστό, που είναι ο χορηγός υλικής και πνευματικής ζωής, θνητής και αθανάτου, φθαρτής και αφθάρτου, και ότι με τα μυστήρια της Εκκλησίας μας μπορούμε και εμείς να ενωθούμε με το Χριστό και να αποκτήσουμε ζωή αιώνια, αληθινή, ευτυχισμένη.

Ο εορτασμός της Ζωοδόχου Πηγής στον λόφο του Φουκά

Κάθε χρόνο τελείται την παραμονή της εορτής πανηγυρικός εσπερινός και την επομένη Θεία Λειτουργία από τον εφημέριο του Ζευγολατιού, όπου και ανήκει ο ιστορικά διατηρητέος ημισπηλαιώδης ναός της Ζωοδόχου Πηγής μαζί με τα προσκτίσματά του.

About Κωνσταντίνος Σχοινοχωρίτης

Ιστορικός, Αρχειονόμος – Βιβλιοθηκονόμος, υποψήφιος Διδάκτωρ Ιονίου Πανεπιστημίου. Πρόεδρος Κίνησης Ενεργών Πολιτών Ζευγολατιού «ΚΟΙΝΩΝΙΑ».